Muzej Nikole Tesle: Umetnost nauke u srcu Beograda

On povezuje nasleđe jednog od najvećih svetskih pronalazača sa savremenim razvojem Beograda kao centra nauke, obrazovanja i kulture. Kao deo kulturnog pejzaža grada, ovaj muzej ima dvostruku ulogu – čuvanje istorijskog nasleđa i promovisanje naučne i umetničke vrednosti Teslinog stvaralaštva.

Istorijat i organizacija muzeja

Muzej Nikole Tesle osnovan je 5. decembra 1952. godine odlukom tadašnje Vlade Federativne Narodne Republike Jugoslavije. Otvoren je za javnost 20. oktobra 1955. godine kao prvi tehnički muzej u Jugoslaviji.

Smešten je u stambenoj vili u Krunskoj ulici broj 51 u Beogradu, sagrađenoj između 1927. i 1929. godine po projektu arhitekte Dragiše Brašovana. Zgrada je primer rezidencijalne arhitekture Beograda iz međuratnog perioda i nalazi se pod zaštitom države kao spomenik kulture.

Muzej je pravno lice od posebnog značaja i nalazi se pod nadležnošću Ministarstva kulture Republike Srbije. Finansira se iz budžeta Republike Srbije i sopstvenih prihoda.

Zbirka i postavka

U muzeju se čuva celokupna lična zaostavština Nikole Tesle, koja je po njegovoj smrti preneta iz Sjedinjenih Američkih Država u Beograd. Zbirka sadrži više od 160.000 originalnih dokumenata, preko 1.200 eksponata tehničke prirode, više od 1.500 fotografija i staklenih negativa, kao i oko 1.000 planova i crteža.

Najpoznatiji deo postavke čine reprodukcije Teslinih eksperimenata, modeli njegovih izuma i interaktivni prikazi koji omogućavaju posetiocima da vide praktičnu primenu njegovih otkrića. Među najznačajnijim eksponatima nalaze se Teslina indukciona mašina, Teslin transformator (poznat kao „Teslina zavojnica“), kao i originalni laboratorijski instrumenti.

Stalna postavka muzeja koncipirana je tako da predstavi Teslin život, rad i doprinos razvoju električne energije, bežičnog prenosa, radiotehnike i osvetljenja. Pored toga, muzej organizuje tematske i putujuće izložbe u zemlji i inostranstvu, radionice za učenike i studente, kao i naučno-popularna predavanja.

Značaj za kulturu grada Beograda

Muzej Nikole Tesle ima višestruk značaj za kulturni identitet Beograda. On je:

1. Naučno-kulturna institucija – povezuje tehničko nasleđe sa kulturnom tradicijom i doprinosi formiranju slike Beograda kao grada znanja i inovacija.
2. Turistička atrakcija – godišnje ga poseti više od 120.000 posetilaca iz zemlje i sveta, što ga svrstava među najposećenije muzeje u Srbiji.
3. Obrazovna ustanova – sarađuje sa osnovnim i srednjim školama, univerzitetima i naučnim institucijama, promovišući naučno obrazovanje.
4. Kulturološki simbol – kroz prezentaciju Teslinog rada, Beograd ističe svoju povezanost sa svetskim kulturnim i naučnim tokovima.

Zbog svoje autentične i obimne arhivske građe, dokumentacioni fond muzeja uvršten je u UNESCO-v program „Pamćenje sveta“. Time je Beograd postao čuvar jedne od najvažnijih kolekcija tehničke baštine čovečanstva.

Muzej u savremenom kontekstu

U poslednjim godinama, Muzej Nikole Tesle sprovodi digitalizaciju arhivske građe i modernizaciju izložbenih prostora. Planirana je i izgradnja nove zgrade muzeja koja će omogućiti proširenje postavke i bolje uslove za čuvanje eksponata.

U okviru projekta „Beograd na vodi“ predviđeno je da se nova zgrada muzeja gradi na atraktivnoj lokaciji u Savskom amfiteatru, čime bi Beograd dobio savremeni kulturni kompleks posvećen Tesli, povezan sa naučnim, obrazovnim i turističkim sadržajima.

Muzej Nikole Tesle predstavlja spoj nauke, kulture i identiteta grada Beograda. Kao čuvar svetskog tehničkog nasleđa i simbol nacionalnog ponosa, on ima ključnu ulogu u oblikovanju slike Beograda kao modernog kulturnog centra.

Svojim programima, edukativnim aktivnostima i međunarodnim prisustvom, Muzej Nikole Tesle doprinosi razvoju Beograda ne samo kao administrativnog i univerzitetskog središta, već i kao grada kulture u kojem nauka postaje deo umetnosti i svakodnevnog identiteta.

Projekat je finansiran iz budžeta Grada Beograda. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.