Novo groblje – planski uređeni prostor sećanja u Beogradu
Novo groblje, smešteno u Ruzveltovoj ulici na Zvezdari, jedno je od najvažnijih i najstarijih groblja u Beogradu.
Nastalo je 1886. godine kao prvo arhitektonski i urbanistički planirano groblje u Srbiji, i od tada predstavlja ključni deo komunalnog uređenja grada. Grobljem danas upravlja javno komunalno preduzeće „Pogrebne usluge”.
Lokacija i površina
Groblje je podeljeno na dva dela: veći istočni deo u Zvezdari i manji zapadni deo u Paliluli. Prvobitno pokrivalo 2 ha, danas zauzima oko 30 ha. Severno od groblja nalaze se naselja Bogoslovija i Stara Karaburma, na istoku Zvezdara II, dok su na jugu Slavujev Venac i Bulbulder.
Istorijat
Kako je staro Tašmajdansko groblje postalo premalo i preblizu centra, gradonačelnik Vladan Đorđević je poklonio deo svog zemljišta za izgradnju Novog groblja. Groblje je prvobitno nazvano Vladanovac ili Groblje Svetog Nikole, a sahrane su počele 1886. godine.
Od tada je prošlo kroz brojne faze razvoja: u periodu između dva svetska rata uvedene su posebne parcele za pripadnike drugih veroispovesti i Ruse iz emigracije. Godine 1932. sagrađena je moderna mrtvačnica i arkade u neovizantijskom stilu, a tokom Prvog i Drugog svetskog rata groblje je prošireno i oštećeno.
Spomenici i značajni objekti
- 1907. podignuto je prvo spomen-obeležje za srpske vojnike iz 19. veka.
- izgrađeno je Groblje oslobodilaca Beograda, a 1959. spomen-groblje za poginule borce u Drugom svetskom ratu po projektu Bogdana Bogdanovića i Svetislava Ličine.
- otvoren je krematorijum, dok je Aleja zaslužnih građana projektovana 1965. godine.
Crkva Svetog Nikole
Crkva Svetog Nikole, podignuta 1893. kao zadužbina Draginje i Stanojla Petrovića, sa ikonostasom Stevana i Poleksija Todorovića i freskama Andreje Domenika, danas je deo kompleksa i predstavlja značajnu kulturno-istorijsku vrednost.
Status i priznanja
Novo groblje je 1983. godine proglašeno spomenikom kulture od velikog značaja, od 2004. član je Asocijacije značajnih groblja Evrope, a od 2018. deo je Evropske rute groblja.
Projekat je finansiran iz budžeta Grada Beograda. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
