Spomen-park Jajinci – kultura sećanja i kolektivni identitet
Spomen-park „Jajinci“ nalazi se na teritoriji beogradske opštine Voždovac, na prostoru nekadašnjeg vojnog strelišta Kraljevine Jugoslavije.
Tokom Drugog svetskog rata ovaj lokalitet prerastao je u jedno od najvećih stratišta na području okupirane Srbije, čime je trajno obeležen kao mesto kolektivnog pamćenja i istorijske opomene.
U periodu nemačke okupacije Beograda, od 1941. do 1944. godine, Jajinci su postali centralno mesto masovnih egzekucija talaca i zatočenika iz beogradskih logora i zatvora. Žrtve su dovođene iz sistema represivnih ustanova koje su činili logori Topovske šupe, Banjica, Sajmište i drugi objekti unutar urbanog tkiva grada, po čemu je Beograd imao posebno tragičnu poziciju među evropskim prestonicama pod okupacijom.
Prema podacima posleratne Komisije za utvrđivanje ratnih zločina, u Jajincima je stradalo oko 80.000 ljudi, dok savremena istoriografija ukazuje na broj od približno 65.000 žrtava. Njihova struktura svedoči o razmerama represije – među stradalima su bili Srbi, Jevreji, Romi, kao i pripadnici drugih naroda i antifašističkog otpora.
Poseban značaj Jajinaca u kulturi sećanja ogleda se i u pokušajima okupacionih vlasti da pred kraj rata prikriju tragove zločina, što dodatno potvrđuje svesnu i sistematsku prirodu nasilja. Upravo zato ovo mesto danas ima ulogu ne samo istorijskog lokaliteta, već i prostora moralne i društvene refleksije.
Formiranje Spomen-parka započeto je 1951. godine, a tokom narednih decenija prostor je oblikovan kao memorijalna celina posvećena žrtvama fašizma. U njegovom arhitektonsko-vajarskom oblikovanju učestvovali su istaknuti umetnici i arhitekti, a konačno rešenje monumentalnog spomenika realizovano je 1988. godine.
Odlukom Skupštine grada Beograda iz 1986. godine, Spomen-park „Jajinci“ proglašen je kulturnim dobrom – znamenitim mestom. Danas on predstavlja važan deo kulturne mape Beograda, kao i trajni podsetnik na odgovornost društva da čuva sećanje na prošlost i gradi identitet zasnovan na antifašističkim vrednostima.
Projekat je finansiran iz budžeta Grada Beograda. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
