Patrijarh Porfirije nakon potpisivanja Memoranduma o osnivanju Univerziteta Sveti Sava: "Crkva ostaje prisutna u savremenom društvu otvarajući svoja vrata"
Predstavnici države i SPC danas su potpisali Memorandum o osnivanju Univerziteta Sveti Sava, a u svečanom govoru patrijarh Porfirije se osvrnuo na istorisjki kontekst važnosti duhovnih škola.
Patrijarh srpski Porfirije izjavio je danas da osnivanje Univerziteta Sveti Sava predstavlja nastavak prosvetne misije Srpske pravoslavne crkve i važan korak u razvoju obrazovanja u Srbiji, ističući da se time nastavlja duboko ukorenjena tradicija povezivanja duhovnosti, nauke i obrazovanja.
Memorandum o saradnji na osnivanju Univerziteta Sveti Sava danas su potpisali predstavnici države i SPC, a patrijarh je tom prilikom naglasio da univerziteti koje osnivaju ili podržavaju crkve imaju dugu istoriju i značajno mesto u evropskom i svetskom akademskom prostoru.
"Crkveni univerziteti i visokoškolske ustanove koje osnivaju ili podržavaju hrišćanske crkve nisu nikakva novost u evropskom, svetskom obrazovnom prostoru. Naprotiv, oni predstavljaju jedan od njegovih najstarijih i najznačajnijih oblika", rekao je Porfirije nakon potpisivanja Memoranduma o saradnji na osnivanju Univerziteta Sveti Sava između države i SPC.
Patrijarh je podsetio da su brojni poznati evropski univerziteti nastali uz podršku crkve i naveo da i danas širom sveta postoje priznate crkvene visokoškolske ustanove koje imaju važnu ulogu u obrazovanju, nauci i kulturi.
"Od Papsko-gregorijanskog univerziteta u Rimu i Katoličkog univerziteta u Luvanu do univerziteta Notr Dam u Sjedinjenim Američkim Državama, ovaj model obrazovanja pokazuje dug istorijski kontinuitet i punu savremenu relevantnost", rekao je Porfirije.
Prema njegovim rečima, Univerzitet Sveti Sava ne predstavlja izuzetak, već prirodno uklapanje u postojeću evropsku i svetsku akademsku tradiciju. Istakao je da u svetu postoji više od 600 rimokatoličkih univerziteta, kao i da su počeci velikih evropskih univerziteta tesno povezani sa monaškim i katedralnim školama.
Patrijarh je ukazao i na istorijski razvoj visokog obrazovanja u Evropi.
"Od Bolonje, gde je 1088. godine nastao i pojam univerziteta, preko Pariza pa do Oksforda, visoko obrazovanje u Evropi razvijalo u neposrednoj vezi sa crkvenim ustanovama i učenim monaškim redovima", dodao je patrijarh.
Govoreći o srpskoj tradiciji obrazovanja iz vremena Svetog Save, Porfirije je naveo da se i ona razvijala u okviru tadašnjeg evropskog modela školovanja.
"Kao arhimandrit osnovao je monašku školu u Studenici, a kao arhiepiskop katedralnu školu u Žiči. Treba reći i to da njegove studenička i žička beseda predstavljaju svojevrsne programe svetosavskog obrazovanja sa jasno postavljenim duhovnim, prosvetnim i vaspitnim ciljevima", rekao je Porfirije.
On je istakao da je uloga SPC u obrazovanju kroz istoriju bila veoma značajna i podsetio da su srpski studenti koji su se školovali širom Evrope po povratku u svoje krajeve otvarali škole i prenosili znanje novim generacijama.
"Posebno mesto u tom procesu pripada duhovnom kolegijumu episkopa Bačkog Visariona Pavlovića, osnovanom u Novom Sadu 1741. godine, koji se s pravom smatra početkom visokog uopšte, a u konkretnom slučaju visokog bogoslovskog, a time i univerzitetskog obrazovanja kod Srba", istakao je patrijarh Porfirije.
Govoreći o značaju novog univerziteta, patrijarh je ocenio da je reč o projektu od opšteg društvenog interesa i važnom ulaganju u budućnost mladih generacija.
Istakao je da osnivanje Srpskog pravoslavnog Univerziteta Sveti Sava jeste res publica u najdoslovnijem značenju te reči: briga za javno i opšte dobro, za kvalitetno obrazovanje mladih naraštaja i za budućnost društva u celini.
Dodao je da SPC ovim projektom želi da ostane aktivno prisutna u savremenom društvu i da svoje iskustvo i vrednosti stavi u službu zajednice.
"Time se Crkva ne zatvara u sopstveni uski prostor, niti se udaljava od savremenog društva, već naprotiv, ostaje prisutna u njemu i otvara svoja vrata, stavljajući svoje duhovno, prosvetno i kulturno iskustvo u službu čitave zajednice i zato ovaj čin nije uperen ni protiv koga, već predstavlja izraz odgovornosti i staranja za sve koji žele da svoje obrazovanje steknu u njenom okrilju, naročito zbog činjenice da obrazovanje, prosvećivanje i studiranje ne razumemo isključivo i samo kao proces sticanja određenih znanja, nego kao istovremeno razvijanje vrline", rekao je patrijarh Porfirije.
Naglasio je da pravo obrazovanje podrazumeva spoj znanja i moralnih vrednosti.
Dodao je da se samo u sazvučju znanja i vrline može govoriti o istinskom i pravom prosvećivanju, koje je u najdubljem smislu te reči progres pojedinca i čitavog naroda.
Patrijarh je poručio da novi univerzitet treba da spoji tradiciju SPC sa savremenim obrazovnim standardima i naučnim dostignućima.
"Otuda i ovaj naš čin i naša odluka jeste pre svega pokušaj da, oslanjajući se na predanje i tradiciju naše crkve, našeg naroda i naše države, a istovremeno uključujući se u sve najmodernije i najsavremenije standarde obrazovanja i nauke, započnemo jedno delo za koje verujemo da isključivo i samo uz pomoć Božiju može doneti dobra svakome od nas pojedinačno, ali i čitavom narodu i našoj državi", rekao je patrijarh.
Na kraju je zahvalio predsedniku Srbije Aleksandru Vučiću i premijeru Srbije prof. dr Đuru Macutu na podršci projektu.
"Hvala i neka Gospod blagoslovi put kojim želimo da idemo i kojim čvrsto koračamo, put Univerziteta Sveti Sava, utemeljenog na vrednostima i etosu, u krajnjoj liniji pravoslavne vere, a u organizacionom smislu oblikovanog po uzoru na savremene univerzitete", zaključio je patrijarh Porfirije.
