Nemačka više neće biti ista: Zbog ovih odluka Merc je doživeo politički debakl - posledice će osetiti cela Evropa
Jučerašnji izbori u dve nemačke pokrajine rezultirali su ozbiljnim gubicima vladajućih hrišćanskih demokrata, a kancelar Fridrih Merc se suočava sa pritiskom da obuzda krajnje desničarsku Alternativu za Nemačku (AfD), javlja Rojters.
Rezultati u Berlinu i Meklenburg-Zapadnoj Pomeraniji predstavljaju veliki udarac za Merca i njegovu Hrišćansko-demokratsku uniju (CDU), čiji su se glasači priklonili AfD-u i gube veru da sedamdesetogodišnjak može oživeti nemačku ekonomiju i smanjiti troškove života.
Levica je osvojila najveći procenat glasova u Berlinu na nedeljnim izborima, dok je AfD osvojo najviše u saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija.
Merc, koji uživa najnižu podršku kao kancelar u modernoj nemačkoj istoriji i opisao rezultate glasanja kao „katastrofu“, suočava se sa pritiskom da ispuni svoja reformska obećanja i sve većim pozivima na ostavku, manje od 17 meseci nakon što je stupio na dužnost.
Visoki zvaničnik AFD-a rekao je u ponedeljak da Merc više neće biti na vlasti „do kraja godine“. „Sumrak kancelara je počeo“, rekao je na konferenciji za novinare Lajf-Erik Holm, koji je dan ranije pobedio na regionalnim izborima u Meklenburg-Zapadnoj Pomeraniji, na severoistoku Nemačke.
Alis Vajdel, kopredsednica stranke, tvrdila je da je njena stranka već „zamenila“ Mercov CDU kao „narodnu stranku“ koja dominira nemačkom politikom.
Iako je Merc rekao da će ostati na funkciji i nastaviti svoje reforme, nedeljni gubici doveli su u pitanje njegov ugled unutar CDU-a, koji je pretrpeo najgori rezultat na pokrajinskim izborima u Meklenburg-Zapadnoj Pomeraniji od 1949. godine.
Mercova oslabljena pozicija kao lidera najveće i najmoćnije države članice Evropske unije mogla bi da potkopa jedinstvo unutar bloka, gde krajnje desničarske stranke nastavljaju da jačaju, odnosi sa Sjedinjenim Državama su se znatno ohladili, a ekonomski pritisci su se povećali.
AfD je ostvario velike dobitke u obe savezne države i postalo najjača stranka u Meklenburg-Zapadnoj Pomeraniji, gde je udvostručio svoj rezultat iz 2021. godine. Stranka je osvojila najveći broj glasova na regionalnim izborima u Nemačkoj po drugi put za dve nedelje, nakon što je početkom ovog meseca pobedila u saveznoj državi Saksonija-Anhalt, čime je podstakla svoj uspon pred savezne izbore 2029. godine.
AfD je već najjača stranka sa 29 odsto podrške u nacionalnim anketama, obećavajući biračima da će deportovati strane državljane koji nemaju pravo boravka u zemlji, nastaviti kupovinu jeftine ruske energije i promovisati konzervativnije vrednosti usmerene na tradicionalne porodice. Međutim, druge velike stranke odbacuju koalicije sa AfD-om u okviru takozvane strategije „zaštitnog zida“.
Kako AfD dobija na zamahu, a birači su podeljeni među sve više stranaka, sve je teže formirati stabilne većine. Preliminarni rezultati pokazuju da će budućoj vladi u Meklenburg-Zapadnoj Pomeraniji biti potrebne tri stranke da bi funkcionisala. Ovo će zahtevati veću spremnost na kompromis u zemlji u kojoj se vlade tradicionalno sastoje od dve stranke. Takozvana koalicija „semafora“ koju su 2021. godine formirale tri stranke, prva te vrste na saveznom nivou, raspala se nakon manje od tri godine. „Zaštitni zid“ je do sada držao AfD podalje od vlasti, ali činjenica da uživa sve veću podršku birača dovela je u pitanje održivost strategije.
Novi razvoj situacije primorava rivale da razmotre alternativne koalicije. U Meklenburg-Zapadnoj Pomeraniji, verovatna opcija je da Socijaldemokratska partija (SPD) levog centra doda Zelene svojoj postojećoj koaliciji sa Levicom. U Berlinu, pobednička Levica bi mogla da formira većinu sa SPD-om i Zelenima. Stanje nemačke ekonomije postaje odlučujući faktor na izborima, a glasači svih političkih uverenja frustrirani su visokim troškovima života i ekonomskom neizvesnošću.
Izborna kampanja odvijala se usred rasta cena goriva povezanog sa sukobom na Bliskom istoku i gubitkom desetina hiljada radnih mesta u nemačkoj industriji. Godine ekonomske stagnacije podstakle su neke glasače da podrže stranke van političkog centra.
Levica je naišla na odjek u Berlinu fokusirajući se na stambenu krizu u gradu, obećavajući da će graditi pristupačne kuće i nametnuti kirije koje su 20 procenata ili više veće od lokalnog proseka. Takođe je obećala da će ograničiti turistički smeštaj.
AfD je dobio podršku svojim obećanjem da će oživeti ruski gasovod Severni tok, koji se završava u Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji. Stranka tvrdi da bi povratak ruskog gasa snizio cene energije.
Levica je takođe ostvarila velike dobitke, jer su se frustrirani glasači okrenuli od glavnih stranaka. U Meklenburg-Zapadnoj Pomeraniji, Levica je izgubila 28.000 glasača u korist Mercovog CDU-a i 45.000 u korist SPD-a, prema istraživanju koje je naručio javni emiter ARD. Podaci pokazuju da krajnje leva stranka uživa sve veću podršku među radničkom klasom, tradicionalnom bazom SPD-a.
Manuela Švezig iz SPD-a, premijerka Meklenburg-Zapadne Pomeranije, rekla je da su protivljenje pomoći Ukrajini i podrška zatvaranju gasovoda Severni tok dva glavna razloga zašto su glasači u bivšem istočnonemačkom regionu prešli na AfD, koji se smatra proruskim.
SPD je izgubio 36.000 glasača u korist Levice u Berlinu, prema preliminarnim podacima. Zeleni, koji često igraju odlučujuću ulogu u formiranju vlada u nemačkoj politici, ostali su bez 51.000 glasača od strane Levice.
