Šta se sve dogodilo u 36. danu rata: Pilot nestao u Iranu, Tramp zapretio "paklom" - Sa obe strane stižu ultimatumi
Rat između Iran, Sjedinjene Američke Države i Izrael ušao je u 36. dan i poprima sve opasnije razmere, dok svet sa zebnjom prati potragu za nestalim američkim pilotom i niz događaja koji prete da prerastu u širi regionalni sukob.
Najnoviji dramatični obrt dogodio se kada je američki borbeni avion F-15 oboren iznad teritorije Irana. Prema dostupnim informacijama, jedan pilot je uspešno spašen, dok se za drugim – operaterom sistema naoružanja – i dalje traga. Situacija dodatno dobija na težini jer se pojavljuju izveštaji da Iran nudi nagradu od čak 60.000 dolara za njegovo hvatanje, dok američke specijalne snage navodno već učestvuju u rizičnoj operaciji spasavanja na terenu.
U jeku ove krize, predsednik SAD Donald Tramp uputio je oštru poruku Teheranu, poručivši da „vreme ističe“ i da Iran ima još 48 sati da pristane na pregovore i otvori ključne pomorske rute, pre nego što se suoči sa, kako je naveo, „paklom“. Ova izjava dodatno je podigla tenzije i pojačala strah od direktne eskalacije velikih razmera.
Istovremeno, Iran tvrdi da su u najnovijim napadima pogođeni industrijski i strateški ciljevi, uključujući područje oko nuklearne elektrane Bušer nuklearna elektrana. U napadu je poginula jedna osoba, dok je oko 200 ljudi evakuisano iz predostrožnosti. Gađane su i petrohemijske fabrike, koje predstavljaju ključni izvor prihoda za iransku ekonomiju, što dodatno produbljuje ekonomski pritisak na zemlju.
Rat se u međuvremenu širi i van granica Irana. Irak je zatvorio važan granični prelaz nakon vazdušnih udara u kojima je poginuo jedan irački državljanin, što bi moglo izazvati ozbiljne poremećaje u snabdevanju hranom i robom. U isto vreme, region Persijskog zaliva suočava se sa novim incidentima – iranski dron pogodio je brod povezan sa Izraelom u Ormuskom moreuzu, jednoj od najvažnijih svetskih naftnih ruta.
Benjamin Netanjahu poručio je da će Izrael nastaviti sa snažnim udarima na Iran, ističući da su već pogođeni ključni industrijski sektori koji finansiraju, kako tvrdi, „rat protiv Izraela i sveta“. Izraelski zvaničnici navode i da se pripremaju napadi na iransku energetsku infrastrukturu, ali da čekaju konačno odobrenje Vašingtona.
Rasplamsava se rat u Libanu
Sukobi se paralelno rasplamsavaju i u Liban, gde je prema podacima lokalnih vlasti u izraelskim napadima poginulo više od 1.400 ljudi, među kojima i veliki broj civila, žena i dece. Izraelska vojska potvrdila je i pogibiju svog vojnika u borbama na jugu Libana, što dodatno potvrđuje širenje fronta.
Dramatične scene beleže se i u drugim delovima regiona – u Bahreinu su povređene četiri osobe nakon što su delovi oborenog iranskog drona pali na naseljeno područje, dok su u Iraku zabeleženi napadi dronovima na naftna postrojenja.
"Igra mačke i miša"
U senci svih ovih događaja, sudbina nestalog američkog pilota ostaje jedno od ključnih pitanja. Analitičari upozoravaju da bi njegovo eventualno zarobljavanje predstavljalo ogroman propagandni i politički udar za Sjedinjene Američke Države, dok bi njegovo spasavanje moglo ojačati poziciju Vašingtona u pregovorima. Operacija potrage opisuje se kao „igra mačke i miša“, u kojoj obe strane pokušavaju da dođu do pilota pre protivnika.
Dodatne tenzije podstiču i politički potezi – SAD su privele rođake ubijenog iranskog generala Kasem Sulejmani, dok Iran već pet nedelja drži gotovo potpunu blokadu interneta, čime je stanovništvo praktično izolovano od ostatka sveta. Istovremeno, izveštaji govore i o novim pogubljenjima osoba optuženih za saradnju sa opozicijom.
Globalne posledice sukoba već su vidljive. Ormuski moreuz, kroz koji prolazi veliki deo svetske nafte, praktično je pod kontrolom Irana, a brodovi se preusmeravaju i podvrgavaju dodatnim proverama. Pojedini izveštaji navode da se čak naplaćuje prolazak kroz ovu stratešku rutu, dok se istovremeno preti blokadom još jednog ključnog pomorskog pravca – Bab el-Mandeb moreuza.
Kako rok koji je postavio Donald Tramp ističe, a borbe se šire na više frontova, region Bliskog istoka nalazi se na ivici šireg sukoba čije bi posledice mogle da potresu čitav svet. Sudbina jednog pilota, ali i naredni potezi velikih sila, mogli bi da odrede dalji tok rata koji iz dana u dan postaje sve opasniji.
