Iako u ratu, Rusija ne posustaje: Nuklearni gigant na vrhuncu moći, "Rosatom“ gradi elektrane širom sveta

Prema podacima "Rosatoma", ukupna vrednost njenog portfolija stranih porudžbina u 2025. godini premašila je 200 milijardi dolara.

Znanje i iskustvo u izgradnji nuklearnih elektrana, Ruska Federacija baštini još iz perioda SSSR-a, a prvi put su ruski stručnjaci izgradili nuklearno postrojenje u inostranstvu 1966. godine, u Rajnsbergu, u Istočnoj Nemačkoj.

Preduzeća "Atomenergoeksport" i "Zarubežatomenergostroj" izgradila su kasnije nuklearne elektrane širom sveta - od Bugarske, Čehoslovačke, Mađarske i Finske do Kube. Početkom devedesetih, mnogi od ovih projekata su ili obustavljeni ili potpuno zatvoreni, ali nuklearna energija poslednjih godina doživljava renesansu i Ruska Federacija u njoj ne samo što učestvuje, nego preuzima primat.

Trenutno, međunarodne aktivnosti u oblasti nuklearne energije obavljaju kompanije i organizacije u okviru državne korporacije "Rosatom", koja je na prvom mestu u svetu po broju projekata izgradnje nuklearnih elektrana u inostranstvu, sa 41 energetskim blokom u 11 zemalja, prenosi TASS.

Pored izgradnje nuklearnih elektrana, Rusija izvozi nuklearno gorivo i zauzima oko 17 odsto globalnog tržišnog udela, kao i usluge obogaćivanja uranijuma, bavi se istraživanjem i rudarstvom uranijuma u ​​inostranstvu i osniva centre za nuklearna istraživanja u raznim zemljama. Prema podacima "Rosatoma", ukupna vrednost njenog portfolija stranih porudžbina u 2025. godini premašila je 200 milijardi dolara. Osim "Pakša 2", u izgradnji su postrojenja u Bangladešu, Belorusiji, Egiptu, Indiji, Iranu, Kazahstanu, Kini...

"Rosatom" trenutno razmatra ili je zaključio preliminarne sporazume za izgradnju energetskih jedinica u Brazilu, Vijetnamu, Kirgistanu, Laosu, Mongoliju, Mjanmaru, Nigeriji, Saudijskoj Arabiji... U Finskoj je "Rosatom" započeo pripremne radove na projektu nuklearne elektrane "Hanhikivi", ali je finska strana jednostrano raskinula ugovor o izgradnji 2022. godine.

U januaru 2014. godine, Rusija i Mađarska su potpisale međuvladin sporazum o saradnji u oblasti nuklearne energije, kojim je predviđena izgradnja treće faze, odnosno energetskih blokova 5 i 6, ove nuklearne elektrane od strane "Rosatoma".

Ugovor o izgradnji dva bloka VVER-1200 potpisan je u decembru 2014. godine između državne korporacije "Rosatom" i mađarske energetske kompanije MVM. 

Projekti u Bangladešu, Belorusiji i Egiptu

Rusija i Bangladeš su u novembru 2011. godine, potpisali međuvladin sporazum o saradnji u izgradnji prve nuklearne elektrane u Bangladešu, "Rupur", 160 kilometara zapadno od Dake, glavnog grada Bangladeša.

Elektrana će biti opremljena sa dva energetska bloka sa reaktorima VVER-1200. Ugovor je potpisan sredinom decembra 2015. godine. "Atomstrojeksport" je generalni izvođač radova. Izgradnja Bloka 1 počela je 30. novembra 2017. godine, a Bloka 2 u julu 2018. godine. Radovi na puštanju u rad Bloka 1 su pri kraju.

Izgradnja Beloruske nuklearne elektrane je završena 2023. godine, kada su u rad puštena dva reaktorska bloka VVER-1200. Izgradnja trećeg reaktorskog bloka je trenutno u fazi razmatranja.

U novembru 2015. godine, Rusija i Egipat su potpisali međuvladin sporazum za "Rosatom" o izgradnji prve egipatske nuklearne elektrane, koja se sastoji od četiri reaktorska bloka VVER-1200. Elektrana, nazvana "El Dabaa", gradi se u Matruhu, 300 kilometara od Kaira. Vrednost ugovora je 30 milijardi dolara.

Saradnja sa Indijom

Rusko Ministarstvo za atomsku energiju i Indijska korporacija za nuklearnu energiju (NPCIL) su 1989. potpisali sporazum o izgradnji dva energetska bloka nuklearne elektrane "Kudankulam" sa dva reaktora VVER-1000 u indijskoj državi Tamil Nadu. Izgrađeni su i pušteni u rad između 2016. i 2017. godine.

U aprilu 2014. godine postignut je sporazum o izgradnji druge faze nuklearne elektrane na osnovu projekta VVER-1000. Njena cena je približno 6,4 milijarde dolara, uključujući 3,4 milijarde dolara iz ruskih kredita. Puštanje u rad bloka 3 planirano je do kraja ove godine.

Kina

"Rosatom" je već izgradio četiri energetska bloka u nuklearnoj elektrani "Tjanvan", a ukupni troškovi se procenjuju na 3,1 milijardu evra. Međuvladin sporazum o izgradnji blokova 1 i 2 potpisan je 1992. godine. "Atomstrojeksport" i Korporacija za nuklearnu energiju Đangsu potpisali su ugovor o njihovoj izgradnji u decembru 1997. godine. Prema ugovoru, energetski blokovi su opremljeni reaktorima VVER-1000/428. Pušteni su u rad 2007. godine.

U novembru 2010. godine, "Atomstrojeksport" i JNPC su potpisali generalni ugovor za izgradnju blokova 3 i 4 sa reaktorima VVER-1000. Izgradnja bloka 3 počela je u decembru 2012. godine, a puštena je u rad 2017. Radovi na bloku 4 počeli su 2013. godine, a njegovo puštanje u rad obavljeno je 2018. Konačna primopredaja kupcu obavljena je krajem 2020. godine.

U junu 2018. godine potpisani su međuvladin protokol i okvirni ugovor za izgradnju blokova 7 i 8 sa reaktorima VVER-1200, koji pripadaju najnovijoj generaciji III+, a u martu 2019. potpisan je generalni ugovor za izgradnju ovih energetskih blokova. Kina je izgradila blokove 5 i 6 prema sopstvenom projektu. Ceremonija početka izgradnje Bloka 7 održana je u maju 2021. godine, a Bloka 8 u februaru 2022. Njihovo puštanje u rad je zakazano za 2028. godinu.

Dana 8. juna 2018. godine, "Atomstrojeksport" i Kineska nacionalna nuklearna korporacija su potpisali protokol o saradnji i okvirni ugovor za izgradnju blokova 3 i 4 nuklearne elektrane Sjudapu u provinciji Ljaoning, na severoistoku Kine u junu 2018. dok je u martu 2019. potpisan ugovor za tehnički projekat, a 5. juna opšti ugovor za izgradnju ovih blokova. Radovi na bloku 3 počeli su 28. jula 2021. godine, a na bloku 4 u maju 2022. Planirano je da budu opremljeni sa dva reaktora VVER-1200. Puštanje u rad je zakazano za 2027. i 2028. godinu, respektivno.

Osim nabrojanih zemalja, nuklearne elektrane se grade još u Iranu, Kazakstanu, Turskoj i Uzbekistanu.

Izvor: Srbija Danas/RT Balkans