Napad na RTS zbog novog dokumentarca o Njegošu
Pojedincima iz Crne Gore smeta što je konstatovano da je bio "klasični pesnik srpske kulture".
Trejler dokumentarnog serijala Radio-televizije Srbije pod nazivom ,"Njegoš svevremenik“, posvećen crnogorskom vladaru i srpskom pesniku Petru II Petroviću Njegošu, izazvao je oštre reakcije na društvenim mrežama i crnogorskim portalima zbog načina na koji se u njemu interpretira Njegošev identitet – kao isključivo srpski, piše "Pobjeda".
U trejleru pomenutog serijala crnogorski pesnik i vladika se, između ostalog, naziva "klasičnim pesnikom srpske kulture".
- Vladika i vladar u čijem delu srastaju različite tradicije srpskog sa najboljim tradicijama evropskog mišljenja i pevanja – govori narator i glumac Andrija Milošević u trejleru.
Crnogorska književnica Dragana Tripković je za "Pobjedu" tim povodom prokomentarisala da "Njegoš nije figura koja se može preseliti iz jedne kulture u drugu političkom montažom", prepoznajući u narativu koji se nazire u trejleru "kulturnu naraciju sa jasnim političkim implikacijama".
- Svedoci smo dugotrajne aproprijacije crnogorskih istorijskih i kulturnih bitnosti – od Vojislavljevića, Balšića i Crnojevića, do umetnika poput Dada Đurića ili Mihaila Lalića. Ti procesi odavno nisu više incidenti s margina ili internet manipulacije, već su prešli u institucionalni prostor - kazala je Tripković, dodajući da Njegoš nije samo književni autor, već temeljni stub crnogorske istorijske, kulturne i duhovne svesti.
- Svaki pokušaj da se njegovo delo i identitet tumače izvan tog konteksta, bez jasne naučne metodologije, predstavlja revizionizam, a ne dokumentarizam. Problem ovog serijala nije u pravu na interpretaciju, već u tome što se interpretacija nudi kao neutralna činjenica - rekla je Tripković.
Time se, kako je kazala, izlazi iz okvira profesionalne etike i odgovornosti prema istoriji.
- Nemoguće je ignorisati kontinuitet kulturne aproprijacije, a još je opasnije na njega ćutati. Zato je važno reagovati ne iz afekta, već iz odgovornosti prema istini i kolektivnoj memoriji - zaključila je ona.
Zbog ovog trejlera se odmah povela polemika na društvenim mrežama.
Od detinjstva do dolaska na crnogorski presto
Kako se navodi na sajtu RTS-a u opisu serijala stoji da se u prvoj od jedanaest epizoda dokumentarnog serijala Njegoš – svevremenik govori o Njegoševom detinjstvu, ranom školovanju i periodu koji je prethodio njegovom dolasku na crnogorski presto.
Na početku je dat sumaran prikaz društveno-političkih okolnosti koje su vladale u vreme Njegoševih prethodnika, gde je posebno ukazano na tegobne uslove života u tadašnjoj Crnoj Gori, na njene odnose rema velikim silama, kao i na važnu ulogu koju je za njen opstanak igrala carska Rusija.
Poseban akcenat je stavljen na vladarsku karijeru mitropolita Petra I: bitke na Martinićima i Krusima, učešće crnogorske vojske u borbi protiv Francuza, pokušaj zavođenja nekakvog društvenog poretka, junačka epska tradicija i pre svega ličnost Svetog Petra Cetinjskog predstavljali su ono živo iskustvo koje je uticalo na formiranje duhovne fizionomije mladog Radivoja Tomovog.
U nastavku se govori o Njegoševom dolasku u Cetinjski manastir i potonjem odlasku u Toplu, gde se školovao kod tamošnjeg učitelja Josifa Mršića Tropovića. Nakon što je proveo godinu i po dana u mediteranskom svetu, on se vraća na Cetinje, kada mu privatni učitelj postaje Simo Milutinović Sarajlija, sekretar mitropolita Petra I. S
usret sa ovim velikim pustolovom biće od presudnog značaja za Njegoševo duhovno stasavanje, budući da je Sarajlija, upoznavajući ga sa antikom i tradicijom evropske literature, u njemu produbio impulse ka pesništvu – naročito onom meditativne orijentacije.
Epizoda se završava Testamentom Svetog Petra Cetinjskog, kojim je Radivoje Tomov određen za naslednika crnogorskog prestola.
Serija se emituje četvrtkom na Drugom programu RTS-a. Kreator serijala je Mikonja Knežević, prodcenti su: Andrija Milošević, Milesa Stefanović-Banović, režiju potpisuje Danilo Bećković, a scenario Mikonja Knežević.
