Metro stiže u srce Beograda: Arheolozi ulaze na Trg republike, sprema se i stanica kod Pančevačkog mosta

Dok se za buduću stanicu „Trg republike“ očekuje izlazak arheologa na teren, za stanicu „Pančevački most“ izdati su lokacijski uslovi, što predstavlja još jedan korak ka realizaciji prve linije metroa.

Projekat beogradskog metroa već godinama je jedna od najvažnijih infrastrukturnih tema u Srbiji. Iako su generacije Beograđana odrastale uz najave da će radovi uskoro početi, poslednji potezi pokazuju da se pripreme za prvu liniju sve više pomeraju sa planske dokumentacije ka konkretnim radovima na terenu.

Prva linija metroa od Makiša do Karaburme

Prva linija Beogradskog metroa trebalo bi da poveže Makiško polje i Karaburmu. Projekat obuhvata trasu dugu oko 15 kilometara, 15 stanica i 11 kilometara tunela, kao i nabavku 32 automatska metro-voza tipa Metropolis.

Prema ranijim najavama, francuska kompanija Alstom zadužena je za isporuku kompletnog sistema po principu „ključ u ruke“. To podrazumeva vozove bez mašinovođe, signalizaciju, telekomunikacije, napajanje, prugu, platforme sa sigurnosnim vratima, opremu za depo, centralizovani kontrolni centar i sisteme sajber bezbednosti.

Metro bi trebalo da koristi naprednu Urbalis CBTC tehnologiju, koja omogućava potpuno automatizovan rad vozova, veću pouzdanost i veći kapacitet prevoza putnika. Kompozicije Metropolis trebalo bi da budu proizvedene u Alstomovoj fabrici u Valansijenu u Francuskoj.

Arheolozi izlaze na Trg republike

Posebnu pažnju javnosti izaziva buduća metro-stanica „Trg republike“, jer se nalazi u samom centru Beograda, na prostoru koji ima izuzetno važan istorijski značaj.

Pre početka većih radova, na toj lokaciji očekuju se arheološka istraživanja. Razlog je mogućnost da se ispod površine nalaze ostaci nekadašnjih utvrđenja i bedema, koji su vekovima oblikovali ovaj deo grada.

Arheolog Adam Crnobrnja iz Srpskog arheološkog društva naveo je za NewsMax da se na tom prostoru nalazilo austrijsko utvrđenje iz prve polovine 18. veka, građeno u periodu od 1717. do 1739. godine.

Prema njegovim rečima, ostaci tog utvrđenja postojali su sve do kraja 19. veka. U blizini je ranije otkrivena Virtemberška kapija, iza koje se nalazila Stambol kapija, pa se očekuje da bi ispod Trga republike mogli da budu pronađeni ostaci bedema, bastiona, ravelina i drugih delova starog fortifikacionog sistema.

Šta se krije ispod centra Beograda?

Ukoliko arheolozi na Trgu republike pronađu značajne ostatke, to bi moglo da otvori novo pitanje: kako uskladiti izgradnju metroa sa zaštitom kulturnog nasleđa.

Stručnjaci već dugo upozoravaju da je kod velikih infrastrukturnih projekata važno da se arheološka istraživanja sprovedu pre početka ozbiljnih građevinskih radova. U suprotnom, nalazišta se često otkrivaju tek tokom kopanja, što može da izazove zastoje, dodatne troškove i sporove između investitora i institucija zaduženih za zaštitu nasleđa.

Crnobrnja je ukazao i na širi problem, navodeći da u Srbiji često nedostaje dovoljno stručnog kadra, ali i pravovremena reakcija nadležnih. Kako je ocenio, dodatni problem predstavlja to što tužilaštvo nije uvek dovoljno obučeno da prepozna prirodu dela koja se odnose na ugrožavanje arheološkog nasleđa.

Zbog toga će radovi na Trgu republike biti posebno praćeni, jer bi upravo ova lokacija mogla da pokaže koliko je Beograd spreman da velike infrastrukturne projekte uskladi sa očuvanjem svoje istorije.

Sprema se i stanica „Pančevački most“

Dok se za Trg republike očekuju arheološka istraživanja, za metro-stanicu „Pančevački most“ napravljen je novi administrativni korak.

Ministarstvo građevinarstva izdalo je kompaniji PowerChina lokacijske uslove za faznu izgradnju i rekonstrukciju, odnosno trajno izmeštanje postojećih hidrotehničkih, elektroenergetskih, telekomunikacionih i mašinskih instalacija sa prostora na kojem je planirana buduća metro-stanica.

Stanica „Pančevački most“ planirana je na lokaciji sadašnjeg autobuskog terminala, ispod Pančevačkog mosta. Biće smeštena u zoni između Poenkareve ulice, postojećeg autobusnog terminala i Bulevara despota Stefana, jedne od glavnih saobraćajnica u ovom delu Beograda.

Važno čvorište za metro, BG voz i autobuse

Prema lokacijskim uslovima, metro će u zoni stanice „Pančevački most“ biti vođen dubokim tunelom. Ova stanica trebalo bi da ima važnu saobraćajnu ulogu, jer je planirano ukrštanje metro-sistema i BG voza, kao i povezivanje sa autobuskim linijama.

U neposrednoj blizini nalaze se komercijalni objekti, logistički centri, Hala Aleksandar Nikolić, Kulturni centar Palilula i Omladinski stadion, što ovu lokaciju čini jednom od značajnijih tačaka buduće metro-mreže.

Izgradnjom stanice kod Pančevačkog mosta taj deo grada mogao bi da postane jedno od ključnih presedanja u javnom prevozu, posebno za putnike koji dolaze iz pravca Karaburme, Palilule, Bogoslovije i šireg područja ka Dunavu.

Metro se sve više približava terenu

Iako je pred Beogradom još mnogo posla pre nego što prvi vozovi krenu kroz tunele, izdavanje lokacijskih uslova, priprema za izmeštanje instalacija i najava arheoloških istraživanja pokazuju da se projekat prve linije metroa postepeno pomera u konkretnu fazu.

Stanica „Trg republike“ biće posebno osetljiva zbog istorijskog značaja lokacije, dok će „Pančevački most“ imati važnu ulogu u povezivanju različitih vidova javnog prevoza.

Upravo zato naredni meseci mogu biti važni za budućnost beogradskog metroa, ali i za odgovor na pitanje šta se sve krije ispod najprometnijih delova prestonice.