"Kafana ?" - Mesto gde istorija Beograda i dalje sedi za stolom

 Nalazi se u ulici Kralja Petra broj 6, u nekadašnjoj Glavnoj čaršiji, nadomak Saborne crkve, i ima status spomenika kulture. Sa gotovo dva veka neprekidnog postojanja, ova kafana postala je jedno od najprepoznatljivijih obeležja prestonice.

Kuća kneza Miloša i porodice Ičko

Zgrada u kojoj se danas nalazi kafana podignuta je 1823. godine, po nalogu kneza Miloša Obrenovića. Građevinu je koristio Naum Ičko, trgovački konzul i sin Petra Ička, jednog od ključnih diplomata Prvog srpskog ustanka i tvorca čuvenog Ičkovog mira iz 1806. godine, kojim su stvoreni temelji buduće srpske države.

Iako se dugo smatralo da je kuća bila u vlasništvu Nauma Ička, nakon njegove smrti utvrđeno je da je objekat zapravo pripadao knezu Milošu. Već 1826. godine, knez Miloš je kuću poklonio svom ličnom lekaru Ećim-Tomi Kostiću, zetu Nauma Ička, kao znak zahvalnosti za zasluge tokom Drugog srpskog ustanka. Upravo tada objekat dobija svoju čuvenu ugostiteljsku namenu.

Srpska kafana – centar društvenog života

U putopisima iz prve polovine 19. veka ova kuća se pominje kao Srpska kafana, jedno od najuglednijih mesta tadašnjeg Beograda. U njoj su boravili istaknuti ljudi kulturnog i javnog života, među njima i Vuk Karadžić.

Zabeleženo je da je 1834. godine upravo ovde odigrana prva partija bilijara u Beogradu, a kafana je iste godine postala i prvo čitalište Srpskih novina. Iz poštovanja prema Sabornoj crkvi, u jednom periodu pušenje je bilo zabranjeno isključivo u ovoj kafani, po ličnoj naredbi kneza Miloša.

Nakon Drugog svetskog rata, zbog blizine Akademije primenjenih umetnosti, kafana postaje omiljeno mesto studenata i profesora, a gradske legende kažu da su se za istim stolovima i učilo i polagalo ispite.

Ime koje je postalo simbol

Tokom istorije, kafana je menjala nazive i vlasnike. Prvobitno je bila poznata kao Ećim-Tomina kafana, zatim kao Kod pastira, a krajem 19. veka nosila je naziv Kod Saborne crkve. Taj naziv izazvao je negodovanje crkvenih vlasti i nije bio u skladu sa tadašnjim propisima.

Kao privremeno rešenje – i tihi protest – vlasnik je postavio samo znak pitanja (?) kao naziv objekta. Privremeno rešenje postalo je trajno, a ime je vremenom preraslo u jednu od najprepoznatljivijih beogradskih institucija.

Borba protiv privatizacije i očuvanje tradicije

Početkom 21. veka kafana se našla u procesu privatizacije, što je izazvalo snažan otpor zaposlenih, javnosti i stručnjaka. Nakon brojnih protesta i peticije koju je potpisalo više od 2.500 građana, 2007. godine Vlada Srbije izuzela je kafanu iz privatizacije i prenela je u nadležnost Grada Beograda kao spomenik kulture.

Time su sačuvani i njen izgled i njena namena, koja se nije menjala gotovo dva veka.

Arhitektura starog Beograda

Objekat je građen u balkanskom stilu, u bondručnoj konstrukciji, sa podrumom, prizemljem i spratom. Karakterišu ga asimetričan raspored prostorija i dva erkera na uličnoj fasadi. Iako su tokom vremena vršene manje prepravke, osnovna organizacija prostora ostala je verna originalnom rešenju iz 19. veka.

Projekat je finansiran iz budžeta Grada Beograda. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.