Aranđelovac razvija kulturno-istorijski turizam: Risovača, smotra "Mermer i zvuci" i muzeji grade novu turističku mapu Šumadije

Direktor Narodnog muzeja u Aranđelovcu Darko Pavlović ističe da će novi centar imati ključnu ulogu u predstavljanju jedinstvene paleontološke zbirke koja potiče iz pećine Risovače, jednog od najznačajnijih praistorijskih nalazišta u Srbiji.

– Trenutno najvažniji projekat koji realizujemo zajedno sa opštinom Aranđelovac jeste izgradnja Vizitorsko-edukativnog centra pećine Risovače. To je jedan od najvažnijih kulturnih projekata u poslednjih nekoliko decenija. U okviru centra biće izgrađen savremeni izložbeni prostor posvećen izuzetno značajnoj paleontološkoj zbirci, jedinstvenoj u našoj zemlji. Time ćemo upotpuniti turističku i kulturnu ponudu grada i omogućiti da se na savremen način prikaže sve ono što je pronađeno na ovom lokalitetu, približavajući posetiocima vreme od pre 40.000 do 50.000 godina – objašnjava Pavlović.

Pored izložbenog prostora, planirana je i konferencijska dvorana sa više od 100 mesta, namenjena organizovanju seminara, promocija knjiga i različitih stručnih skupova. Na taj način centar će postati ne samo mesto prezentacije istorijskog nasleđa već i prostor susreta nauke, obrazovanja i kulture.

Paralelno sa ovim projektom, završena je i izgradnja Galerije keramike, vredne više od milion evra. U ovom prostoru planirano je izlaganje oko 600 radova nastalih u okviru čuvene smotre umetnosti „Mermer i zvuci“, čime će kulturna ponuda Aranđelovca dobiti još jednu značajnu instituciju.

Vizitorsko-edukativni centar Risovače zamišljen je kao savremeni prostor koji će objediniti prezentaciju arheoloških i paleontoloških nalaza sa edukativnim programima, stručnim skupovima i kulturnim događajima. U kombinaciji sa Narodnim muzejom, parkom Bukovičke banje, arheološkim lokalitetom Dvorine i manifestacijom „Mermer i zvuci“, ovaj projekat dodatno će učvrstiti poziciju Aranđelovca kao jednog od važnih centara kulturnog i istorijskog turizma u Šumadiji.

Posebno mesto u kulturnom identitetu grada zauzima upravo smotra umetnosti „Mermer i zvuci“, manifestacija koja već gotovo šest decenija spaja vajarstvo, muziku i scensku umetnost i predstavlja jedan od najprepoznatljivijih kulturnih brendova grada pod Bukuljom.

Vršilac dužnosti direktora ove manifestacije Dušanka Đurić podseća da koreni ove smotre sežu u šezdesete godine prošlog veka.

– Počeci „Mermera i zvuka“ vezuju se za period između 1966. i 1973. godine. Najpre je 1966. godine održan prvi vajarski Simpozijum „Beli Venčac“, zatim je 1968. nastala smotra „Mermer i zvuci“, kada je programu vajarskog simpozijuma dodat scenski segment, dok je 1973. pokrenut i Simpozijum „Svet keramike“. Upravo spoj vizuelne i scenske umetnosti dao je ovoj manifestaciji jedinstven pečat – istakla je Đurićeva.

Centralno mesto umetničkog programa i danas zauzima park Bukovičke banje, jedna od najlepših parkovskih celina u Srbiji, koja je vremenom postala svojevrsna galerija na otvorenom. Tokom više od šest decenija trajanja manifestacije, preko 200 umetnika iz zemlje i inostranstva izradilo je više od 300 skulptura.

Danas se čak 68 skulptura nalazi u samom parku Bukovičke banje, dok su ostale raspoređene širom Srbije, ali i u državama nekadašnje Jugoslavije, što potvrđuje da značaj ove manifestacije daleko prevazilazi lokalne okvire.

– Manifestacija ima međunarodni karakter i prepoznata je i van granica naše zemlje. Opština i lokalna samouprava pružaju potpunu podršku, jer nam je cilj da sačuvamo kulturni identitet i nasleđe i obezbedimo da ova tradicija traje i u godinama koje dolaze – poručila je Đurićeva.

Organizatori posebno naglašavaju da su svi programi tokom manifestacije besplatni za posetioce.

– Sve je potpuno besplatno i pozivam sve da od jula dođu kad god žele i uživaju u umetnosti – dodala je ona.

Smotra „Mermer i zvuci“ izrasla je iz tradicije obrade mermera sa obližnje planine Venčac, poznate po kvalitetnom kamenu koji je korišćen u izgradnji brojnih značajnih objekata u Srbiji. Danas ova manifestacija predstavlja spoj tradicije i savremenog umetničkog izraza, a Aranđelovac tokom letnjih meseci postaje mesto susreta umetnika, turista i ljubitelja kulture.

Direktor muzeja Darko Pavlović naglašava da upravo kulturno-istorijski turizam predstavlja jednu od najvažnijih razvojnih šansi opštine.

– Mi mnogo polažemo na kulturno-istorijski turizam, po čemu je naša opština prepoznatljiva. Pored zgrade Narodnog muzeja, u kojoj se nalaze naše centralne zbirke, ponosni smo i na lokalitete koji predstavljaju srž istorijskog i arheološkog identiteta ovog kraja – rekao je Pavlović.

Zgrada Narodnog muzeja u Aranđelovcu izgrađena je 1981. godine i arhitektonski podseća na tradicionalnu šumadijsku kuću. U njoj se čuvaju bogate zbirke iz oblasti arheologije, istorije, etnologije i umetnosti, a izložbeni postav obuhvata period od praistorije do savremenog doba.

Muzej je ujedno upravljač i istorijskog kompleksa u Orašcu, mestu gde je 1804. godine podignut Prvi srpski ustanak, događaj koji je označio početak borbe za oslobođenje i stvaranje moderne srpske države. Kompleks obuhvata spomen-zgradu, crkvu, memorijalnu školu i spomen-česmu u Marićevića jaruzi, gde se svake godine obeležava i Dan državnosti Srbije.

Jedan od najznačajnijih prirodnih i arheoloških lokaliteta pod okriljem muzeja jeste upravo pećina Risovača. U njoj su pronađeni tragovi života praistorijskih ljudi, kao i fosili brojnih životinja iz vremena ledenog doba, zbog čega se smatra jednim od najvažnijih paleolitskih nalazišta u Srbiji. Danas je pećina uređena kao podzemni muzej i privlači posetioce iz zemlje i inostranstva.

– Konstantno radimo na promociji, istraživanjima i unapređenju ponude. U saradnji sa opštinom ostvarujemo oko 60.000 poseta godišnje, a taj broj iz godine u godinu raste zahvaljujući kontinuiranim ulaganjima i razvoju novih programa – ističe Pavlović.

Muzej i lokalna samouprava ulažu i u arheološke lokalitete čiji značaj tek dolazi do punog izražaja. Jedan od njih je lokalitet Dvorine, gde su arheolozi otkrili ostatke srednjovekovne crkve iz vremena cara Dušana, otkriće od velikog značaja za razumevanje srpskog srednjeg veka.

Uz brojne edukativne programe, radionice za mlade, izložbe i stručne publikacije, Narodni muzej u Aranđelovcu danas predstavlja mesto gde se istorija ne samo čuva, već i aktivno predstavlja i doživljava. Upravo spoj bogatog nasleđa, savremenog pristupa i stalnih ulaganja čini da Aranđelovac sve više postaje važna destinacija kulturnog turizma u Srbiji, grad u kojem se istorija, umetnost i priroda susreću na jedinstven način.