Legendarna glumica rasturila brak kolegi - Pojavila se na njegovom porodičnom letovanju, usledio skandal

Vivijen Li ostaće upamćena kao glavna junakinja možda i najpopularnijeg filma dvadesetog veka, a reč je o istorijskoj drami "Prohujalo sa vihorom".

Rođena je kao Vivijen Meri Hartli 5. novembra 1913. godine u Dardžilingu u Indiji, kao jedino dete britanskog berzanskog posrednika Ernesta i njegove supruge Gertrude, koja je bila irsko-jermenskog porekla.

Divno detinjstvo naglo je prekinuto

Prvih šest godina života provela je u udobnom i privilegovanom okruženju kolonijalnog društva, okružena prirodnim lepotama podnožja Himalaja.

Njena majka, pobožna katolkinja koja je volela umetnost, rano je podstakla Vivijeninu maštu i ljubav prema pozorištu čitajući joj i ohrabrujući je da ceni glumu.

Bezbrižno detinjstvo u Indiji naglo je prekinuto kada su je roditelji sa šest godina poslali u manastirsku školu u Rouhemptonu, predgrađu Londona, hiljadama milja daleko od svega što je poznavala.

Iako je brzo stekla prijatelje, ova iznenadna razdvojenost ostavila je trajne posledice na njen temperament.

Njene školske drugarice su primetile da se Vivijen povremeno povlačila u sebe, postajući tiha i distancirana, a ponekad je doživljavala i kratke epizode onoga što su opisale kao blisko histeriji, nakon čega bi se odjednom vratila svom veselom raspoloženju.

Ljubav na prvi pogled

U decembru 1932, sa samo 19 godina, udala se za znatno starijeg advokata Herberta Lija Holmana. Ugledala ga je kako jaše konja u toku lova i zaljubila se u njega, to joj je bilo dovoljno da sa njim zasnuje porodicu. Sledeće godine dobija ćerku Suzan, prema kojoj nikada nije pokazivala preteranu privrženost, a kada se porodila u dnevnik je zapisala samo: "Rodila dete", prema svedočenju njenih bliskih prijatelja. 

Porodični život i majčinstvo nikada je nisu ispunjavali

Holman je bio konvencionalan čovek koji je očekivao tradicionalan porodični život, dok je u Vivijen rasla snažna glumačka ambicija.

Nastavila je da traži uloge na sceni i filmu, uzevši umetničko ime Vivijen Li, pozajmivši muževljevo srednje ime za svoj profesionalni scenski identitet.

Strastvena afera koja je skandalizovala društvo

Tokom pozorišne predstave u Londonu 1936. godine, Vivijen je upoznala glumca Lorensa Olivijea, koji je tada bio u braku sa glumicom Džil Esmond.

Između njih se odmah javila neverovatna privlačnost i profesionalno razumevanje, što je preraslo u strastvenu aferu koju je bilo teško sakriti.

Kada se Vivijen nenajavljeno pojavila na porodičnom odmoru porodice Olivije na italijanskom ostrvu Kapri, Olivijeova supruga Džil je shvatila ozbiljnost njihove veze, što je označilo kraj tog braka.

Krajem 1930-ih, oboje su odlučili da napuste svoje supružnike kako bi živeli zajedno, što je u to vreme izazvalo ogroman skandal i društvenu stigmu zbog razvoda.

Venčali su se u avgustu 1940. godine na privatnoj ceremoniji u Kaliforniji.

Prva velika uloga

Američki producent Dejvid O. Selznik je dve godine tražio idealnu glumicu za ulogu Skarlet O'Hara u filmu "Prohujalo sa vihorom", testirajući više od hiljadu kandidatkinja, među kojima su i u to vreme najpopularnije glumice Holivuda.

Vivijen je bila ubeđena da je ta uloga njena sudbina, te je u decembru 1938. godine otputovala u Los Anđeles pod izgovorom da posećuje Olivijea.

Majron Selznik, brat producenta i filmski agent, doveo je Vivijen na set baš u noći kada se snimala dramatična i skupa scena požara u Atlanti.

Predstavio ju je svom bratu rečima: "Dejvide, upoznaj svoju Skarlet O'Haru".

Dejvid O. Selznik je bio očaran njenim izgledom i intenzitetom, te je nakon niza testova dobila ulogu na sam Božić 1938. godine, pobedivši najveća imena američke kinematografije kao što su Polet Godar, Džoan Benet, Bet Dejvis, Džin Artur, Talula Bankhed, Ketrin Hepbern, Mirijam Hopkins, Lana Tarner, Ajrin Dan itd.

Iako je izbor nepoznate britanske glumice za ulogu južnjačke lepotice izazvao kontroverzu u američkoj štampi, njena posvećenost na snimanju brzo je utišala kritičare.

Snimanje je bilo ekstremno naporno, a Vivijen je radila prekovremeno pod velikim stresom i iscrpljenošću. U to vreme pušila je i po četiri paklice cigareta dnevno.

Film je postao kulturni fenomen, a ona je 1940. godine osvojila svog prvog Oskara za najbolju glumicu.

Teške bolesti, pobačaj i mentalna borba

Godine 1944. Vivijen je dobila zastrašujuću dijagnozu – tuberkulozu, hroničnu bolest pluća koja ju je primoravala na dugačke periode prinudnog mirovanja i prekidanja karijere.

Sledeće godine, dok je bila trudna i radila na filmu "Cezar i Kleopatra", doživela je pobačaj. Ovi fizički i emotivni udarci pokrenuli su tešku depresivnu epizodu.

Emotivni kolaps nakon gubitka bebe

Vivijen je počela da doživljava potpune emotivne kolapse praćene vriskom i plačem, što je bio uvod u ono što moderna medicina prepoznaje kao bipolarni poremećaj.

Prolazila je kroz cikluse duboke depresije i ekstremne manične energije. Budući da je tadašnje razumevanje ove bolesti bilo veoma ograničeno, tretmani su bili surovi i delimično efikasni, uključujući ranu elektrokonvulzivnu terapiju (elektrošokove) i jake sedative koji su imali teške nuspojave.

"Tramvaj zvani želja" i umetnost koja imitira život

Godine 1951. Vivijen je odigrala ulogu Blanš Duboa u filmu "Tramvaj zvani želja", lika čije se mentalno pucanje i gubitak veze sa stvarnošću jezivo podudaralo sa njenom sopstvenom borbom van kamera.

Režiser Elija Kazan primetio je da je Vivijen unela sirovu autentičnost u ulogu jer je duboko razumela krhkost i nervni slom koji je glumila.

Iako joj je ova uloga donela drugog Oskara za najbolju glumicu, cena je bila previsoka; Vivijen je nakon snimanja bilo izuzetno teško da se emotivno distancira od mračnog stanja svog lika.

Raspad braka sa Olivijeom

Brak sa Olivijeom počeo je da puca pod teretom njene bolesti i pritisaka dve uspešne karijere.

Olivije je s vremenom preuzeo ulogu negovatelja umesto ravnopravnog partnera, što ga je emocionalno i fizički iscrpelo. U međuvremenu Li je započela tihu aferu sa mladim glumcem Džonom Merivejlom.

Lorens i Vivijen su se 1960. godine razveli, a Olivije je pristao na razvod tek kada se mlađi glumac Džon Merivejl obavezao da će preuzeti brigu o Vivijen i stajati uz nju uprkos njenoj bolesti.

Merivejl je ostao njen izuzetno posvećen partner i tiha, stabilna podrška do kraja njenog života.

Uprkos narušenom zdravlju, Vivijen je nastavila da glumi

Tokom snimanja svog poslednjeg filma "Brod ludaka" (1965), u stanju nestabilnosti je tokom scene fizičkog sukoba tako snažno udarila kolegu Lija Marvina da mu je ostavila trajan ožiljak na licu.

Poslednje godine donele su joj i veliku utehu jer je uspela da se pomiri sa svojom ćerkom Suzan, od koje se udaljila tokom najturbulentnijih godina svoje karijere.

Tragičan kraj i počast pozorišnog sveta

U leto 1967. godine tuberkuloza se vratila sa razornom snagom, uzrokujući nakupljanje tečnosti u plućima.

U noći između 7. i 8. jula 1967. godine, pokušavajući da ustane iz kreveta kako bi otišla do kupatila, Vivijen se srušila na pod svog stana u Londonu i preminula u 53. godini života.

Vest o njenoj smrti duboko je potresla javnost

U njenu čast, sva pozorišta na londonskom Vest Endu prigušila su svoja svetla na sat vremena.

Na njenoj sahrani, ujedinjeni u tuzi, stajali su zajedno oba njena bivša muža - Herbert Holman i Lorens Olivije, odajući počast ženi čiji su život u jednakoj meri obeležili nesvakidašnji talenat, lepota i velika patnja.