Zašto je baza "Dijego Garsija" toliko značajna: Iran je gađao ostrvo udaljeno skoro 4.000 kilometara
Iran je ispalio dva balistička projektila prema američko-britanskoj vojnoj bazi Dijego Garsija, koja se nalazi usred Indijskog okeana. Ovaj napad predstavlja potencijalnu novu eskalaciju sukoba, s obzirom na to da je baza udaljena čak četiri hiljade kilometara od iranske obale.
Napad nije bio uspešan, prema izjavama američkih zvaničnika, prvi projektil je sam od sebe zakazao tokom leta i pao u more, dok je drugi oboren od strane američkog ratnog broda koristeći SM-3 sistem, koji uništava ciljeve kinetičkom silom ("hit-to-kill") bez eksplozivne bojeve glave.
Strateški značaj Dijego Garsije
Baza Dijego Garsija se nalazi na izolovanom ostrvu arhipelaga Čagos i predstavlja jednu od najvažnijih vojnih baza na svetu.
Ponekad su tu stacionirani bombarderi sposobni da nose nuklearno oružje. Upravo je u petak Velika Britanija ustupila ovu bazu, zajedno sa bazom Fairford u Engleskoj, Sjedinjenim Državama na korišćenje za "specifične odbrambene operacije protiv Irana".
Dijego Garsija je jedno od oko 60 ostrva koja čine arhipelag Čagos, poslednja kolonija u Indijskom okeanu koju je Velika Britanija formirala odvajajući je od Mauricijusa 1965. godine. Za izgradnju vojne baze, Britanci su krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina prisilno proterali oko dve hiljade lokalnih stanovnika.
Ugovori iz 1966. godine dali su ostrvo SAD-u u zakup na 50 godina, sa mogućnošću produženja za dodatnih 20 godina. Iako je originalni ugovor istekao 2016. godine, Britanci su ga produžili do 2036. godine. Iako je 2025. godine potpisan sporazum o povratu suvereniteta ostrvima državi Mauricijus, Velika Britanija je zadržala pravo na 99-godišnji zakup kako bi baza nastavila sa radom.
Dijego Garsija je bila baza sa koje su američki bombarderi B-2 punili gorivo pre prvih vazdušnih napada na Avganistan nakon 11. septembra. Tokom kasnijeg "rata protiv terorizma", avioni su leteli direktno sa ostrva u Avganistan i Irak.
Reakcija SAD
Iranski napad izazvao je zabrinutost u Vašingtonu, jer Teheran je godinama tvrdio da domet njegovih raketa iznosi 2.000 kilometara, dok ovaj napad sugeriše da bi domet mogao biti udvostručen.
Pretpostavlja se da su korišćeni balistički projektili Horemšahr-4, koji nose bojeve glave teške preko jedne tone. Ukoliko se potvrdi da mogu precizno gađati ciljeve na udaljenosti od 4.000 kilometara, to znači da su Iranu u dometu čak i evropske prestonice, poput Pariza. Ipak, moguće je da je pokušaj udara na Dijego Garsiju bio više signal nego stvarna namera, blef Revolucionarne garde kako bi se pokazala vojna moć.
Napad se dogodio nakon što je američki predsednik Donald Tramp izjavio da bi mogao smanjiti operacije u Iranu i da se razmatra postepeno smanjenje velikih vojnih angažovanja na Bliskom istoku u odnosu na "iranski teroristički režim". Među ciljevima koje je naveo bila je i "potpuna degradacija iranskih raketnih sposobnosti, lansera i svega što je povezano sa njima".
Ipak, pokušaj napada na Dijego Garsiju pokazuje da Iran i dalje poseduje vojne kapacitete za osvetu.
