Kula Nebojša - stražar istorije i simbol Beograda
Kula Nebojša predstavlja jedino u potpunosti sačuvano srednjovekovno zdanje u okviru Beogradske tvrđave, a kroz vekove bila je svedok mnogih ključnih događaja koji su oblikovali istoriju Beograda i šire regije.
Kula je izgrađena oko 1460. godine kao deo utvrđenja Beogradske tvrđave, u vreme kada je grad bio važna tačka odbrane evropskih zemalja od Osmanlijskog carstva. Na početku je nosila imena poput Bele kule ili Temišvarske kule, da bi tokom vremena ustaljeno postala poznata kao Kula Nebojša.
Njeno ime znači „nebojan“, odnosno „neustrašiv“, što je simbolički odgovaralo njenoj ulozi u odbrani grada.
Od odbrane do tamnice
Kula je bila ključna tačka u sistemu odbrane Beograda, posebno tokom opsade 1521. godine, kada su topovi sa nje branili prilaze gradu. Tek nakon što su Turci zapalili kulu, Beograd je pao pod njihovom vlašću.
Kasnije, kako je njen vojni značaj opao, osmanske vlasti pretvorile su je u tamnicu poznatu po teškim uslovima. Mnogi borci za slobodu, učesnici ustanaka i revolucionari bili su zatočeni, mučeni i pogubljeni unutar njenih zidina. Među najpoznatijim žrtvama bio je grčki revolucionar Rigas Feraios, pogubljen 1798. godine, kao i mitropolit Metodije 1800. godine.
Tokom i nakon Prvog srpskog ustanka, brojni Srbi, uključujući Jevrema Obrenovića, brata kneza Miloša i jednog od prvih gradonačelnika Beograda, bili su zatvoreni u ovoj kuli.
Arhitektura i rekonstrukcija
Kula Nebojša je primer ranog tipa topovske kule, građevine prilagođene upotrebi artiljerije s debelim kamenim zidovima i višestrukim spratovima. Tokom 18. veka Austrijanci su je rekonstruisali, prilagodivši je tadašnjim taktičkim zahtevima, a modernim radovima restauracije završena je 2010. godine. Današnji enterijer prilagođen je muzejskim postavkama koje prate istoriju kule, balkanske revolucije i perioda borbe za slobodu.
Kula Nebojša danas
Danas je Kula Nebojša važan kulturni centar i muzej u srcu Beogradske tvrđave. Posetioci kroz izložbe mogu da se upoznaju sa njenom bogatom istorijom, dramatičnim životima ljudi povezanih s njom i širim istorijskim kontekstom kroz koji je grad prolazio.
Njena pozicija na samoj obali Dunava čini je nezaobilaznim mestom za razumevanje identiteta Beograda — grada koji je vekovima bio na raskršću kultura, vojski i civilizacija.
Projekat je finansiran iz budžeta Grada Beograda. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
