Zašto nadutost sve češće utiče na svakodnevni život?

Upravo o ovom sve prisutnijem problemu razgovaramo sa prof. dr Draganom Mijač, specijalistom interne medicine i subspecijalistom gastroenterohepatologije, koja objašnjava kako problem nastaje i na koji način se simptomi mogu ublažiti.

Koliko su nadutost i gasovi zapravo česti u opštoj populaciji?

Mogu se javiti u svim životnim dobima, najčešće u trećoj i četvrtoj deceniji života, a s obzirom na to da su prisutni kod radno aktivne populacije, značajno narušavaju kvalitet života i radnu sposobnost. Epidemiološke studije ukazuju da oko 18% svetske populacije ima simptome nadutosti najmanje jednom nedeljno.
Postoje značajne razlike u polnoj distribuciji – nadutost se u proseku javlja dva puta češće kod žena nego kod muškaraca. Kod adolescenata, kao i osoba u trećoj i četvrtoj deceniji života, nadutost je često udružena sa funkcionalnim bolestima digestivnog trakta.

Sa kojim se simptomima nadutost najčešće javlja?

Nadutost se često javlja udruženo sa bolom u trbuhu, poremećajem crevnog pražnjenja u vidu zatvora ili učestalih tečnih i kašastih stolica. Više od polovine osoba koje prijavljuju bol u predelu želuca, podrigivanje ili mučninu, istovremeno navode i izraženu nadutost, pri čemu je bol u predelu želuca najčešći pridruženi simptom.

Zašto uopšte dolazi do nadutosti i stvaranja gasova?

Nadutost najčešće ima multifaktorijalno poreklo i obično se javlja nakon obroka. Može biti posledica neadekvatnog žvakanja hrane, brzog unošenja obroka, poremećaja crevne mikrobiote ili intolerancije na određene sastojke hrane, poput laktoze i glutena. Poremećaji poput preosetljivosti digestivnog trakta na prisustvo gasa, poremećaja pokretljivosti creva i disbalansa crevne mikrobiote često su prisutni kod funkcionalnih bolesti digestivnog trakta, odnosno bolesti osovine mozak–crevo. Nadutost je gotovo stalni prateći simptom kod iritabilnog crevnog sindroma, hroničnog zatvora i intolerancija na hranu.

Kada nadutost zahteva dodatni oprez i pregled kod lekara?

Iako je nadutost najčešće posledica funkcionalnih poremećaja i neadekvatne ishrane, uvek je važno javiti se lekaru radi procene. Na osnovu pregleda, laboratorijskih analiza i neinvazivnih ispitivanja može se utvrditi da li postoji potreba za dodatnom dijagnostikom. Posebnu pažnju zahtevaju takozvani alarmni simptomi, poput noćnih tegoba, nenamernog gubitka telesne mase, prisustva krvi u stolici, povišene temperature ili upornog povraćanja, kada je neophodno da se javite izabranom lekaru.

Kako nadutost utiče na kvalitet života?

Hronična nadutost, naročito kada je praćena bolom u trbuhu, značajno narušava kvalitet života. Dovodi do čestih izostanaka sa posla, restrikcija u ishrani i odustajanja od društvenih, sportskih i intimnih aktivnosti, a često je praćena i psihološkim tegobama.

Šta se može učiniti kako bi se simptomi ublažili?

Na prvom mestu, važno je rano usvojiti zdrav stil života koji podrazumeva uravnoteženu ishranu, redovnu fizičku aktivnost, izbegavanje alkohola i prestanak pušenja. Kod određenog broja osoba ove mere dovode do poboljšanja, naročito kod mladih.

Za postojanje izolovane nadutosti u prvoj liniji može se savetovati primena određenih probiotskih kultura koje mogu pomoći u smanjenju simptoma nadutosti.  U tom smislu primena proizvoda koji sadrži Lactoplantibacillus plantarum DSM 9843, može dovesti do smanjenja stvaranja gasova u crevima i ublažavanju simptoma nadutosti. Reč je o probiotskom soju koji je davno prepoznat i preporučen od strane Svetske gastroenterološke organizacije. Ovaj probiotski soj posebnim mehanizmom delovanja sprečava dejstvo tzv „loših bakterija“ koje su odgovorne za stvaranje gasa u crevima, čime dovodi do olakšanja simptoma u dužem vremenskom periodu, što je pokazano i u kliničkim studijama. Klinička istraživanja ovog bakterijskog soja su pokazala efikasnost kod 95% ispitanika. Radi se o prirodnom i bezbednom preparatu, što je potvrđeno i sertifikatom koji je dobijen od strane naučno-istraživačkog centra „Probiotic Excellence Center” koji se bavi razvojem i kontrolom probiotskih formula u našoj zemlji.

Literatura

1. Melchior C, Hammer H, Bor S et al. European Consensus on Functional Bloating and Abdominal Distension-An ESNM/UEG Recommendations for Clinical Management. United European Gastroenterol J. 2025 Nov;13(9):1613-1651
2. Ballou S et al. Prevalence and Associated Factors of Bloating: Results from the Rome Foundation Global Epidemiology Study. Gastroenterology. 2023;165(3):647–655
3. Moshiree B, Drossman D,  Shaukat A. AGA Clinical Practice Update on Evaluation and Management of Belching, Abdominal Bloating, and Distention: Expert Review. Gastroenterology. 2023;165(3):791-800
4. Lacy B.E, Cangemi D, Vazquez-Roque M. Management of Chronic Abdominal Distension and Bloating. Clinical Gastroenterology and Hepatology 2021;19:219–231