Roman sa kokainom
Urednica "Platoa" Nataša Anđelković povukla je smeo i provokativan izdavački potez kada se odlučila da štampa roman ruskog autora M. Agejeva "Roman sa kokainom" jedne od literarnih misterija 20. veka.
Agejev je, prema mišljenju vrhunskih znalaca ruske literature 20. veka, posebno one pisane u emigraciji, pseudonim iza koga se krije, prema Vikipediji, Mark Lazarevič Levi rođen u Moskvi 1898. i umro u Jerevanu 1973, dok je Nikita Struve, književni istoričar u svom delu "Ruska književnosti u izgnanstvu" (1956) izneo mišljenje da je "Roman sa kokainom" napisao mladi Vladimir Nabokov, jer to se ime pojavilo samo dva puta 1934. i 1936. a zatim M. Agajev nestaje sa literarne scene.
Sin Nabokova Dmitri napisao je čitavu studiju u kojoj negira da je taj roman napisao Vladimir Nabokov.
Za one koji znaju ruski jezik ima podosta napisanog na temu ovog misterioznog pisca čije se ime pojavilo prvi put u četvrtoj svesci ruskog emigrantskog časopisa "Susreti" za 1934. godinu u kojoj je štampana njegova priča "Beznačajni svet", a u nedeljniku "Život u ilustracijama" i časopisu "Brojevi", iste godine, su se pojavili odlomci iz "Romana sa kokainom", koji je u celini objavljen dve godine kasnije u izdanju pariske izdavačke kuće ruske emigracije "Dom knjige".
"Roman sa kokainom" nije tada naišao na neki zapaženiji prijem i njegov "drugi život" započeo je tek 1956. kada je Struve dao prvu pozitivnu ocenu i skrenuo pažnju literarnoj javnosti a šire interesovanje je usledilo 1983. kada je jedan od urednika "Doma knjige" V. Janovski u svojim memoarima "Jelisejska Polja" pomenuo M. Agejeva i ocenio ga kao "darovitog prozaistu".
Ubrzo zatim se "Roman sa kokainom" pojavljuje u francuskom prevodu, propraćen pohvalama francuskih kritičara (među njima i Nikol Zand u "Mondu"), koji autora upoređuje čak s Prustom.
Slede dva prevoda na italijanski i američka publikacija, u kojoj se (u predgovoru M. H. Hejma) Agejev dovodi u vezu sa De Kvinsijem ("Priznanje engleskog uživaoca opijuma") i Selindžerom ("Lovac u raži").
Spisak prevoda je u međuvremenu porastao, a ujedno je otpočela i ozbiljna rasprava o samome piscu, s obzirom na činjenicu da je potpis M. Agejev još tridesetih godina shvaćen kao pseudonim.
Pogledajte i:
U pogovoru srpskog prevoda može da se sazna kome su sve pripisivali ovaj roman od Kaplana do Gajta Gazdanova kao i imena istoricara ruske književnosti koji su pokušavali da na osnovu stila otkriju ko se krije iza ovog imena.
Kritičari, koji ovo delo stavljaju u sam vrh emigrantske ruske književnosti između dva rata smatraju da uopšte nije bitno ko ga je napisao već samo je važno da je ono napisano i da je naslo put do čitalaca što znači da je i dalje " živo".
